“Zorgboerderij is een laagdrempelige voorziening: informeel, klein, zonder stigma”
zondag 29 augustus 2010
Met Jan Hassink, onderzoeker
Ouderen hebben in een verzorgingshuis beperkte bewegingsvrijheid en ruimte om hun eigen tijd in te delen. Zorgboerderijen bieden uitkomst. Ze kunnen er in de tuin werken, koken, dieren voeren of gewoon ‘gezellig’ een kop koffie drinken in de vrije natuur. Er is geen vast programma; ieder is vrij om te kiezen. “Het mooie aan een zorgboerderij is dat niet de zorg of de beperkingen centraal staan, maar het samen klaren van de klussen en het samenleven op de boerderij”, vertelt Jan Hassink, onderzoeker bij Plant Research International (PRI).
Dorpsboerderij
Hassink heeft samen met zijn vrouw een dorpsboerderij in opgericht: een tuinderij met een blokhut midden in Oosterbeek waar mensen kunnen koffie drinken en in de tuin wieden. Het idee ontstond nadat hij tien jaar geleden in aanraking kwam met een zorgboerderij. Hij deed onderzoek naar de werking van deze vorm van zorg verlenen en ontdekte er de meerwaarde van. Sindsdien werkt hij als onderzoeker aan de professionalisering van zorgboerderijen.
Oud fenomeen
Het samengaan van zorg en boerderij is niet nieuw. Vóór de mechanisering van de landbouw was het heel normaal dat mensen, die om diverse redenen niet mee konden komen in de maatschappij, een plek kregen op de boerderij. Ook aan zorginstellingen was vaak een boerderij verbonden. Cliënten konden daar werken, zorgen voor de dagelijkse voedselvoorziening. Met de mechanisering en intensivering was er geen plek meer voor kwetsbare mensen.
Persoonlijke benadering
Sinds de jaren negentig zijn de zorgboerderijen weer populair. Waarom? Cliënten en professionals waarderen de persoonlijke benadering, het kleinschalige, het niet-stigmatiserende en de prikkelarme groene omgeving. “De boerderij biedt cliënten een activerende leefomgeving. Er is altijd wat te doen. Op andere plekken zitten mensen veel meer binnen. Het is ook informeel en dichtbij de natuur. Dementerenden komen er ook graag. De boerderij roept veel herinneringen op. Voor hen is het contact met dieren ook heel belangrijk. Inmiddels zijn er duizend zorgboerderijen in Nederland en dit aantal groeit nog steeds.
Plezierige werkplek
De zorgboerderij is een laagdrempelige zorgvoorziening. Mensen gaan er makkelijk heen, vaak twee of drie keer per week. Het dagprogramma duurt tot een uurtje of vier. Er wordt gezamenlijk eten bereid en gegeten. Ook is er tijd voor een dutje – voor wie wil natuurlijk. Andere voordelen: de thuissituatie is even ontlast. Ouderen worden gestimuleerd actief te blijven. Veel mensen ervaren de zorgboerderij als een plezierige werkplek. Het trekt veel vrijwilligers. Ook mensen uit de reguliere zorg besluiten er te werken, omdat ze meer tijd en persoonlijke aandacht aan de cliënt kunnen geven.
Zorg als alternatief
De doelgroep en de grootte van zorgboerderijen verschilt. Over het algemeen komen er mensen met een verstandelijke beperking, mensen met een psychiatrische achtergrond, jeugdigen en ouderen. Sommige boerderijen maken geen onderscheid. Anderen richten zich op één doelgroep, bijvoorbeeld alleen ouderen. Het aantal deelnemers varieert van één tot meer dan 30 per dag. De ene boerderij richt zich op sfeer, de ander op productie draaien. Wat de meeste zorgboerderijen wel met elkaar gemeen hebben: ze waren van oorsprong een agrarisch bedrijf. Als alternatief voor schaalvergroting en intensivering kozen zij voor zorgverlening.
