Direct naar de inhoudDirect naar het hoofdmenuDirect naar het zoekveld

Financiering en eHealth

Het vinden van een geschikte financiering is een puzzel. Het belangrijkste is om met uw aanvraag voor financiering aan te sluiten bij de prioriteiten van de financier.  Zo staan bij een subsidieoproep de thema’s beschreven waarbinnen subsidie wordt gegeven. Aan de hand van de gestelde voorwaarden en criteria kunt u zien of uw project de moeite waard is om in te dienen. Ook private financiers zoals investeringsfondsen of banken stellen specifieke eisen.

Bij uw zoektocht naar financiering is het vooraf belangrijk om duidelijk te formuleren voor welk doel financiers worden gezocht. Gaat het bijvoorbeeld om financiering van (door)ontwikkeling, onderzoek om bewijslast te verzamelen, tests, pilots of gaat het om financiering van kosten voor implementatie en opschaling van de eHealth toepassing?

Vragen en antwoorden

De ontwikkeling van een eHealth innovatie omvat de vormgeving van een idee tot een prototype van een product, dienst of werkwijze. We hebben een aantal mogelijke financieringsbronnen op een rij gezet die hier een bijdrage aan kunnen leveren.

Mogelijke financieringsbronnen 

Belangrijk bij het zoeken, vinden en organiseren van financiering is het opstellen van een begroting, kosten-baten-analyse en/of een business case.

Subsidie aanvragen?

Subsidie aanvragen vraagt om enige flexibiliteit; Subsidieprogramma's sluiten niet altijd aan op de ideeën en plannen van een zorgvernieuwer en subsidieprogramma’s zijn meestal beperkt toegankelijk in tijd om aanvragen in te dienen. Bovendien maken subsidieprogramma’s meestal geen onderscheid tussen eHealth en niet-eHealth innovaties en is het cruciaal dat subsidies niet leiden tot oneigenlijke concurrentie met marktpartijen ('staatssteun').

Ervaringen hebben geleerd dat subsidies voor de ontwikkeling, een test en (proef)pilots zonder aanvullende voorwaarden niet leiden tot een succesvolle marktintroductie van de innovatie. Het einde van een subsidie betekent vaak ook het einde van een innovatie. Om die reden is het (overheids)beleid in toenemende mate gericht op de stimulering van andere vormen van financiering, waarbij een aanvulling vanuit publieke middelen mogelijk is. Bijvoorbeeld via publiek-private-samenwerking.

Bewijslast is nodig om aan te tonen dat de inzet van eHealth meerwaarde heeft ten opzichte van de bestaande en gangbare zorg. Voldoende en geschikte bewijslast kan een ‘beslisser’ overtuigen om de eHealth toepassing te gebruiken. We hebben een aantal mogelijke financieringsbronnen op een rij gezet die hier een bijdrage aan kunnen leveren.

Voor mogelijke financieringsbronnen zie vorige vraag.

Onderzoeksdesign

Voordat de financiering van het onderzoek georganiseerd wordt, is het belangrijk om een passend onderzoeksdesign te ontwikkelen. Bij het opstellen van een onderzoek en het kiezen van een onderzoeksdesign zijn de volgende vragen belangrijk:

  • Wat moet ik bewijzen?
  • Wat is de potentiële meerwaarde van mijn innovatie? (Kwaliteitsverbetering, gebruiksvriendelijkheid, meer efficiëntie, kostenbeheersing/substitutie?)  
  • Aan wie moet ik dat bewijzen?
  • Hoe kan ik dat bewijzen?
  • Is onderzoek eigenlijk wel nodig en zo ja, wat is de best passende methode? Wat voor soort gegevens heb ik nodig?

Tijdelijke bekostiging via de NZa

Gedurende de fase van onderzoek naar effectiviteit, kunnen zorgaanbieders en zorgverzekeraars samen afspraken maken over de tijdelijke bekostiging van een innovatie. De NZa heeft hier speciale regelingen voor.

Subsidie aanvragen?

Subsidie aanvragen vraagt om enige flexibiliteit; subsidieprogramma sluiten niet altijd aan op de ideeën en plannen van een zorgvernieuwer en subsidieprogramma’s zijn meestal beperkt toegankelijk in tijd om aanvragen in te dienen. Bovendien maken subsidieprogramma’s meestal geen onderscheid tussen eHealth en niet-eHealth innovaties en is het cruciaal dat subsidies niet leiden tot oneigenlijke concurrentie met marktpartijen ('staatssteun').

Een eHealth innovatie succesvol implementeren en opschalen vereist dat de financiering goed geregeld is. Het devies: denk in een vroeg stadium na over de financiering, want als niemand voor een innovatie wil betalen, is opschaling kansloos.

Implementeren en opschalen kost tijd en geld. Geld om de projectleider te betalen, voor communicatieactiviteiten, om bijeenkomsten met gebruikers te organiseren, om de innovatie aan te passen aan lokale wensen, etc. Maar vooral ook om het gebruik van de eHealth innovatie te integreren in de bedrijfsvoering van organisaties. Implementatie en opschaling wordt tegenwoordig steeds meer gezien als de verantwoordelijkheid van het veld. En vanwege de bezuinigingen droogt de subsidiekraan op.

Financieringsmogelijkheden

Financiering van de toepassing van eHealth innovaties vind plaats via de bekostiging van zorg en ondersteuning (Zvw, Wlz, WMO), mogelijkheden van aanvullende pakketten van zorgverzekeraars, lokaal beleid van gemeenten, investeringen door private partijen en eigen bijdragen van patiënten en cliënten. Daarnaast zijn er nog een aantal andere mogelijke financieringsbronnen.

Voor mogelijke financieringsbronnen zie eerste vraag.

Meer informatie

Meer informatie over implementeren en opschalen van innovaties vind u op de pagina Opschaling.

Financiering van eHealth wordt vaak genoemd als knelpunt. Dit behoeft enige nuancering. Zo heeft de NZa in een advies van juli 2013 geconstateerd dat er veel mogelijk is binnen de bekostigingssystematiek voor ziekenhuiszorg, maar dit is onvoldoende bekend. Eén van de doelstellingen van dit onderwerp Financiering eHealth is om meer inzicht te bieden in de mogelijkheden voor bekostiging. Zie de pagina Bekostiging van eHealth voor meer informatie.

Dat neemt niet weg dat zorgvernieuwers volop knelpunten ervaren bij de financiering van eHealth innovaties, vooral als het gaat om de overgang van onderzoek, ontwikkeling, pilots naar implementatie en opschaling. We spreken dan over knelpunten bij de overgang van tijdelijke naar structurele financiering waarbij geldt dat einde tijdelijke financiering is eind project.

Enkele knelpunten:

  • Financiers van een onderzoeks- of ontwikkelingsproject stelden geen of onvoldoende voorwaarden aan implementatie en opschaling na afloop van het project.
  • De positieve uitkomsten van een project, bijvoorbeeld als het gaat om effectiviteit in termen van relevantie, kwaliteit en doelmatigheid,  zeggen weinig tot niets over de kansrijkheid van implementatie en opschaling.
  • Er is geen goede business case/meerwaarde voor financiers en/of eindgebruikers om verder te investeren.
  • Er is geen harde onderbouwing van de kostenbesparing/substitutie die bij de implementatie van de dienst wordt gerealiseerd.
  • Regie ontbreekt om echte substitutie van bestaande zorg te realiseren, waardoor de innovatie voor zorginstellingen, zorgverzekeraars of overheid (= premiebetalers) alleen maar tot extra kosten leidt.
  • Een maatschappelijke business case zegt weinig tot niets over de business case van individuele partijen zoals zorginstellingen of zorgverleners.
  • Er is geen structurele bekostiging voor eHealth diensten gericht op zelfzorg en zelfmanagement in de huidige aanbodsfinanciering (met uitzondering van het PGB - Persoonsgebonden budget). Ook gaat ondersteuning van zorg thuis ten koste van het budget voor zorg dat geleverd wordt binnen instellingen.