Direct naar de inhoudDirect naar het hoofdmenuDirect naar het zoekveld

De ondernemer

Opschalen van een zorginnovatie vergt meer dan dat ene goede idee. In de praktijk stranden veel innovaties nog voordat ze goed en wel zijn geïmplementeerd, laat staan opgeschaald. Dat is vaak niet omdat de vernieuwing niet goed zou zijn, maar omdat de ‘uitvinder’ te weinig ondernemer is om na de initiële fase te kunnen doorpakken. Voor opschalen is de attitude van de ondernemer onmisbaar. Mensen die denken als ondernemer zijn een belangrijke schakel in elk opschalingsteam.

Dromen én aanpakken

Een ondernemer is zowel een dromer als een aanpakker. Cruciale eigenschappen voor het team, maar het zijn ook valkuilen. Ondernemers onderschatten soms de ‘traagheid’ van veranderingen in de zorg. Het vaak hardnekkige ‘not-invented-here’-syndroom – dat soms zelfs het testen van prototypes al lastig maakt – kan erg frustrerend zijn. Ook ontdekken veel ondernemers pas laat dat (wettelijke) vereisten vragen om bewijs dat een innovatie goed (en veilig) is. Hun optimisme en doorzettingskracht zijn dan hard nodig om op koers te blijven. Plus de ondersteuning vanuit de andere rollen in het team.

Tempo houden

De ondernemer is meestal een tikje eigenwijs. Ook het ‘out of the box’ kunnen denken is een sterke eigenschap. Een succesvolle ondernemer is vasthoudend en gelooft in zichzelf. En hij is soms ongeduldig. In het team kan dat tot wrijving leiden, omdat een innovatie voor de wetenschappers en techneuten juist lange tijd ‘nog niet goed genoeg’ is. Wie wil opschalen, moet echter niet blijven hangen in een eindeloos proces van ontwikkeling en perfectionering. Het is dan vooral de ondernemer die het tempo van het team erin kan houden.

De ondernemer is bij uitstek iemand die kan netwerken en gemeenschappelijke doelen weet te benoemen, onmisbaar bij het verbinden van uiteenlopende belangen. Naast deze kwaliteiten die voor iedereen in het team relevant zijn, zijn er ook kenmerken die vooral bij de rol van de ondernemer horen. De eigenwijze ondernemer zorgt voor tempo, namelijk door niet per se consensus op alle punten te willen bereiken. Out of the box kunnen denken is ‘typisch ondernemer’. En zaken als vasthoudendheid, geloof in zichzelf en een grote zelfredzaamheid (dus veel zelf kunnen uitzoeken). Bent u die ondernemer? Op de site van de KvK staat een leuke ondernemerschapstest.

Ondernemerschap is geen toverformule voor succes. Een goede ondernemer die te weinig weet van de systemen binnen de zorg en er geen netwerk opbouwt, komt er óók niet. Maar andersom – wél zorgkennis maar geen ondernemerschap – is hoe dan ook een recept voor teleurstelling. In veel ondersteuningsprogramma’s, zoals van de Economic Board Utrecht of van commerciële partijen als Rockstart of ZorgInc, wordt scherp gelet op de houding van de zorgvernieuwers. Een briljant idee, maar geen ondernemerszin in een team? Vergeet het dan maar. Bij Rockstart is het allerlaatste woord trouwens aan een psycholoog, die met assessments test of een team het zal volhouden. De factor mens is immers cruciaal.

Een van de sterke eigenschappen van ondernemers is hun ambitieniveau. Niet te bescheiden zijn en groots durven dromen, dat brengt ze vaak ver. Een belangrijke les uit de praktijk: denk vanaf dag één al vanuit opschaling. Een vernieuwing die binnen een enkele instelling blijft, maakt het hele innovatieproces uiteindelijk onbetaalbaar. Start dus vanuit de gedachte dat de innovatie in heel Nederland gebruikt gaat worden, of misschien zelfs wel daarbuiten. Het motto: think big, start small, move fast. Blijf uzelf kritische vragen stellen. Welke route naar structurele bekostiging is de snelste? Wie is eigenlijk de klant en hoe bereiken we die? Opteren we voor de verzekerde zorg, of realiseren we de bekostiging op een andere manier? Antwoorden vindt u in het onderdeel ‘Financiering’ van de Kennisbank. Bijvoorbeeld bij de informatie over innovatieroutes in de zorg, met onder meer een mooie animatie.

Ja hoor, dat gaat best samen. Maar het team zal soms wel z’n best moeten doen om onderlinge cultuurverschillen te overbruggen. Tussen onderzoekers, ontwikkelaars, eindgebruikers en ondernemers ontstaat regelmatig wrijving over het tempo. Voor de wetenschap bijvoorbeeld zijn publicaties het ‘product’, terwijl het bij innovatie ook gaat om het (door)ontwikkelen van nieuwe werkwijzen. Of het commercieel doorvertalen van interventies naar een specifieke setting. Misschien zijn ondernemers soms te ongeduldig, maar voor wetenschappers en techneuten is een innovatie vaak lang ‘nog niet goed genoeg’. De ondernemer binnen het team kan de vaart er dan in houden. Kijk voor praktijkervaringen in de OpschalingsGIDS.

Behalve onderlinge steun binnen regionale netwerken van ondernemers en zorgvernieuwers, zijn er legio mogelijkheden voor ondernemers om zich te laten bijstaan in het opschalingswerk. Bijvoorbeeld via initiatieven als de StartupDelta en VitaValley, bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, het Ondernemersplein van de rijksoverheid, de Kamer van Koophandel of ZorgInc. En natuurlijk via het loket van Zorg voor innoveren. Tools en hulpmiddelen zijn er ook. Gebruik bijvoorbeeld beproefde modellen als The Lean Startup (ook veel gebruikt door Rockstart) en het Business Model Canvas. En kijk in de OpschalingsGIDS naar de informatie over businesscases en andere ondersteuning in het thema ‘Geld voor zorgvernieuwing’. In de Kennisbank is daarnaast veel informatie te vinden in het onderdeel ‘Financiering’.