MACI: celtherapie voor kraakbeendefecten

Omschrijving

MACI (Matrix- induced autologous chondrocyte implantation) is een innovatieve celtherapie van symptomatische kraakbeen defecten. Het bestaat uit een collageen membraan waarop lichaamseigen kraakbeenvormende cellen worden gezaaid dat in het defect wordt geïmplanteerd. Hiertoe wordt kraakbeen uit de knie van de patiënt gehaald (biopt uit het gezonde, niet gewichtsdragende deel van de beschadigde knie) en naar ons laboratorium opgestuurd. Hier worden chondrocyten uit het kraakbeen geïsoleerd, opgekweekt en op een collageen membraan gezaaid. Vervolgens worden de matrix met lichaamseigen cellen in het defect geïmplanteerd waar ze kunnen uitgroeien tot nieuw kraakbeen. Een dergeleijke oorzakelijke behandeling met celtherapie zal hopelijk in de toekomst ook voor andere aandoeningen mogelijk zijn.

Waarom is het een innovatie?

MACI leidt tot microscopisch beter regeneratieweefsel en is even veilig als de huidige standaardbehandeling waarbij gaatjes in het onderliggende bot gemaakt worden zodat het gestold bloed kan leiden tot weefselgroei in het defect (microfracturering).
Een eerste generatie autologe chondrocyten transplantatie (ACI) is ook in de afgelopen jaren toegepast, waarbij beenvlies of een membraan op het defect gehecht wordt zodat de autologe cellen in suspensie eronder kunnen worden gespoten. MACI is echter chirurgisch minder invasief, minder tijdrovend, lijkt te leiden tot korter ziekenhuis opnamen en sneller herstel dan na behandeling met ACI met vergelijkbare klinische resultaten.

Aanpak

MACI (Matrix- induced autologous chondrocyte implantation) is een innovatieve behandelingsmethode van symptomatische kraakbeen defecten. Het bestaat uit een collageen membraan waarop lichaamseigen kraakbeenvormende cellen worden gezaaid dat in het defect wordt geïmplanteerd. Hiertoe wordt kraakbeen uit de knie van de patiënt gehaald (biopt uit het gezonde, niet gewichtsdragende deel van de beschadigde knie) en naar ons laboratorium opgestuurd. Hier worden chondrocyten uit het kraakbeen geïsoleerd, opgekweekt en op een collageen membraan gezaaid. Vervolgens worden de matrix met lichaamseigen cellen in het defect geïmplanteerd waar ze kunnen uitgroeien tot nieuw kraakbeen.

Resultaten

Uit studies blijkt dat een behandeling met MACI langdurig effectief is in het herstel van kraakbeen defecten. Na behandeling met MACI is er een significante verbetering van functie en pijn ten opzichte van preoperatieve waarden en is het gewrichtsoppervlak hersteld. Bij 35 patiënten met kraakbeen defecten die behandeld werden met MACI (gemiddelde follow-up 22 maanden) lieten alle patiënten een significante verbetering zien t.o.v baseline wat betreft pijn en functie. Postoperatieve biopten toonde regeneratie van kraakbeen aan3. In een andere case serie van 50 patiënten, hadden 64% van de patiënten een pijn score van ≥ 60 mm op een schaal van 100 mm VAS voor de chirurgische behandeling met MACI, in vergelijking met slechts 4% van de patiënten bij follow-up.

In een vergelijkende studie met microfracture, werden 27 patiënten behandeld met MACI en zeven patiënten behandeld met microfracture. MACI bleek superieur t.o.v microfracture voor de behandeling van geïsoleerde kraakbeendefecten in de knie.
• MACI liet een betere opvulling zien van het defect na MRI
• MACI liet betere resultaten zien bij functioneel onderzoek
• Behandeling met MACI gaf een grotere kans op herstel
In een prospectieve, 7 jaar durende studie (n=156) waarin de klinische effecten van ACI en MACI met elkaar worden vergeleken, laat de data een superieur klinische verbetering zien na behandeling met MACI. MACI liet tevens vergelijkbare klinische uitkomsten zien in vergelijking met collageen bedekte ACI (ACI-C) in een prospectieve, 1 jaar durende gerandomiseerde klinische studie (ACI-C n=44, MACI n=47). Klinische uitkomsten waren goed of zeer goed in 59.1% van ACI-C patiënten en 72.3% van MACI patiënten (Modified Cincinnati Score).

Geleerde lessen

Vergoeding voor een dergelijke celtherapie in Nederland is problematisch: Op basis van de huidige effectiviteit en veiligheid data is MACI al enige tijd in enkele Europese landen commercieel beschikbaar en Nederland blijft in de tussentijd achter op een aantal buurlanden waar vergoeding voor dit type producten tot de mogelijkheid behoort.
Het gaat om een kleine patienten groep van slechts een paar honderd patienten per jaar. De huidige data uit studies ondersteunen de waarde van de therapie, maar de lat voor opname in het DBC systeem ligt hoog. Een DBC aanvraag duurt helaas ook vele jaren en brengt hoge kosten en veel inspanningen met zich mee. Een tijdelijke overgangssituatie waarin MACI in een observationele setting vergoed zou worden is ons inziens noodzakelijk. Een scenario waarbij de behandeling beperkt blijft tot enkele regenerative medicine (RM) speerpunt centra onder de UMCs en waarbij doelmatigheid en therapeutische waarde aangetoond moet worden, zou ons inziens mogelijk moeten zijn.