Gezonde verlichting en lichttherapie bij dementie

Omschrijving

Als mensen ouder worden, neemt de kwaliteit van zenuwcellen langzaam af. Bij dementie is dit onder meer ook het geval bij de cellen van biologische klok. Dit gebied in de hersenen reguleert veel cognitieve processen waaronder het slaap/waak ritme. Door deze degeneratie van de biologische klok worden patiënten tijdens de avond en nacht vaak angstig en onrustig. Daarentegen is men overdag vaak inactief en apathisch. Door een sterk toenemende vergrijzing zal dit probleem aanzienlijk toenemen en tevens is dit het geval met de zich mee brengende kosten. Medicatie heeft vaak een averechts effect op deze problematiek en zorgt voor een toename van valpartijen tijdens de nacht. Er zijn jaarlijks 89.000 val-incidenten bij ouderen en de medische kosten bedragen circa 100 miljoen Euro op jaarbasis (val-richtlijn 2004 Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie) . Uit wetenschappelijk onderzoek van onder meer de Technische Universiteit Eindhoven en de Stichting Onderzoek Licht en Gezondheid (www.solg.nl) blijkt dat licht een verbetering kan geven van deze problematiek. Lichttherapie heeft geen genezende werking maar kan voor een tijdelijk herstel van het slaap/waak ritme leiden en daarmee een verbetering van de kwaliteit van leven.

Waarom is het een innovatie?

Tot voor kort was er geen afdoende remedie tegen het ontregelen van het slaap/waak ritme bij dementerende ouderen. De problemen ontstaan deels omdat het natuurlijke daglicht vaak ontbreekt in zorgcentra. Lichttherapie en gezonde verlichting (therapeutisch lichtsysteem in het plafond) kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de reductie van voorgenoemde problematiek. Aangezien het een probleem is dat alleen maar zal toenemen, draagt de innovatie bij aan een vermindering van het probleem en reductie van de kosten.

Aanpak

Het technisch-wetenschappelijk onderzoek waarvan de publicaties kunnen worden opgevraagd (t.schoutens@davita.nl) heeft laten zien dat de methode succesvol kan worden ingezet. Aan de hand van de verkregen kennis is een dynamisch lichtsysteem ontwikkeld en software waarmee het daglicht kan worden nagebootst. Om de methode effectief in te zetten is tevens een protocol opgesteld waarmee stap voor stap de implementatie binnen het verpleeghuis, verzorgingshuis of zorgcentrum kan worden gerealiseerd.

Resultaten

De resultaten uit de verschillende onderzoeken laten zien dat het mogelijk is om de problematiek met betrekking tot slaap/waak stoornissen van dementerende ouderen, effectief kan worden bestreden. Hoewel het geen genezende werking heeft, kan de kwaliteit van leven gedurende een kortere of langere periode worden verbeterd. De apparatuur en het protocol zijn geschikt voor gebruik bij nieuwbouw of renovatie. Omdat het maatwerk betreft kunnen op locatie tevens verbeteringen worden ontwikkeld.

Geleerde lessen

Vaak schieten budgetten tekort en wordt verlichting als een sluitpost binnen de bouwbegroting gezien. Inmiddels is voldoende aangetoond dat licht een therapeutische waarde heeft en kan worden geïmplementeerd maar dan zal de financiering (deels) ook uit een zorgbudget moeten komen. Tevens is de methode nog vrij onbekend en zal er veel meer bekendheid aan het product moeten worden gegeven.

Documenten

• Factsheet Gezonde verlichting voor ouderen
• Ambient light in dementia