Optimalisatie Nachtarbeid Ziekenhuizen

Omschrijving

CIRCADIAN Netherlands heeft in opdracht van de Stichting Arbeidsmarkt Ziekenhuizen in 2011 het project Optimalisatie Nachtarbeid Ziekenhuizen uitgevoerd. Een drietal praktische interventies (lichttherapie, aangepaste voeding en roosterevaluatie mbv software) werden getest op hun effectiviteit om de gevolgen van nachtarbeid (vermoeidheids- en gezondheidsrisico's) te verminderen.

Waarom is het een innovatie?

Voor het eerst is in de zorgsector in Nederland aangetoond dat met name aangepaste voeding in de nachtdienst vermoeidheid tot 25% kan verminderen. Daarnaast is aangetoond dat aangepaste voeding het herstelvermogen kan verbeteren in de vorm van de toename van de kwaliteit van de dagslaap. Ook gezondheidsklachten als hoofdpijn en algehele vermoeidheid namen af.

Tevens is met speciaal daarvoor ontwikkelde software aangetoond dat het mogelijk is om VOORAF nauwkeurig vermoeidheidsrisico's te bepalen in roosters.

Deze praktische interventies tonen aan dat vermoeidheid in de nachtdienst niet langer een voldongen feit is, maar positief is te beïnvloeden. Een belangrijke conclusie gezien het feit dat vermoeidheid een onafhankelijke risicofactor is als het gaat om patiëntveiligheid. Veiligheid én inzetbaarheid kunnen op deze manier verbeterd worden.

Aanpak

VOEDING
De voeding voor verpleegkundigen werd tijdens de nachtdienst aangepast volgens twee principes:
1. Tijdstip van eten: terug naar een drie-maaltijden-structuur, geen gesnack meer
2. Samenstelling van eten: eerste twee maaltijden koolhydraatarm en eiwitrijk, derde maaltijd koolhydraatrijk en eiwitarm.

ROOSTEREVALUATIE
Door vooraf individuele roosters te koppelen aan enkele individuele kenmerken (chronotype, slaapgewoonten) van de verpleegkundige die het rooster gaat draaien is het mogelijk vermoeidheidsrisico's te voorspellen.

Resultaten

VOEDING
Een vermindering van vermoeidheid in de nachtdienst van gemiddeld 15%, tot meer dan 25% aan het eind van de nachtdienst.
Verbetering van de kwaliteit van de dagslaap
Vermindering van gezondheidsklachten als hoofdpijn en algehele vermoeidheid.

ROOSTEREVALUATIE
Aan de hand van de uitkomsten van de roosterevaluatie kan een zorginstelling deze resultaten gebruiken om:
- Roostering en bezetting vooraf aan te passen om vermoeidheidsrisico's te minimaliseren;
- Vermoeidheidsverminderende interventies strategisch in te zetten voor maximaal effect;
- achteraf fouten en incidenten te analyseren op relatie met vermoeidheid.

Geleerde lessen

- Vermoeidheid is een risicofactor in de zorg wat betreft patiëntveiligheid;

- Vermoeidheid is niet langer een voldongen feit, maar is positief te beïnvloeden met behulp van praktische interventies;

- Een combinatie van interventies de zorg gelegenheid biedt een integrale aanpak te ontwikkelen (Fatigue Risk Management)

- Dit een positief effect kan hebben op de veiligheid van de patiënt, de inzetbaarheid van het personeel en het imago van de zorg als werkgever.