Vallen verleden tijd bij osteoporose

Omschrijving

Valpartijen leveren voor ouderen en mensen met beperkte bewegingsmogelijkheden grote risico's op voor de gezondheid. Een val binnen- of buitenshuis kan leiden tot botbreuken. Zeker als de botten minder sterk zijn zoals bij osteoporose. In Nederland is er sprake van ongeveer een miljoen valincidenten onder mensen van 65 jaar en ouder. In vijf procent van de gevallen heeft dit een botbreuk tot gevolg. De Sint Maartenskliniek heeft een valpreventieprogramma voor gezonde ouderen ontwikkeld. Dit programma, “Vallen Verleden Tijd”, liet zien dat het aantal valpartijen significant afnam na het volgen van de cursus. In navolging hiervan heeft de Sint Maartenskliniek het valpreventieprogramma bij osteoporose ontwikkeld.

Waarom is het een innovatie?

Een valpreventieprogramma is niet eerder ontwikkeld. Patiënten krijgen in de zorgpraktijk wel balansoefeningen, maar een intensieve, evidence-based cursus was niet beschikbaar. De cursus bestaat uit voorlichting, een hindernisbaan, een spelprogramma, valtraining, functionele looptraining en botbelastende oefeningen.

Aanpak

Uitgangspunt voor de valpreventiecursus bij osteoporose was het succesvolle programma ‘Vallen Verleden Tijd’ voor gezonde ouderen. Naar aanleiding van metingen op een krachtenplatform is de valtraining aangepast. Ook is het programma aangepast aan de specifieke problemen en veiligheidseisen van mensen met osteoporose. Dit aangepaste programma is geëvalueerd in een pilot onderzoek. Het onderzoek vond plaats van juni 2005 tot april 2009. Patiënten die deelnamen aan het onderzoek werden ingedeeld in een onderzoeksgroep (50 personen) en een controlegroep (46 personen). Alle patiënten hielden eventuele valpartijen bij. Ook zijn enkele vragenlijsten afgenomen over vertrouwen in balans, activiteitenniveau en kwaliteit van leven. De mensen uit de oefengroep zijn binnen een maand na de eerste meting met de valpreventiecursus gestart. De meting is in beide groepen na acht weken en twaalf maanden herhaald. Na die laatste meting heeft de controlegroep de valpreventiecursus gevolgd. Aan het begin en eind van het onderzoek is een botdichtheidmeting gedaan.

Resultaten

Uit het onderzoek is gebleken dat de patiënten die het programma hebben gevolgd 39% minder valincidenten meemaakten dan de controlegroep. Ook hebben ze significant meer vertrouwen in balans gekregen terwijl dit bij de controlegroep gelijk bleef. De kwaliteit van leven en het activiteitenniveau bleef in beide groepen op hetzelfde, redelijk hoge niveau. Een verklaring kan zijn dat beide items al hoog scoorden bij aanvang van het onderzoek.

Geleerde lessen

Belangrijke ‘les’ is dat de innovatie ‘Vallen Verleden Tijd’ met aanpassingen geschikt kan zijn voor meerdere patiëntengroepen.
Nu blijkt dat ook het osteoporosevalpreventieprogramma goede resultaten boekt, behoeft het verder geen aanpassingen en zal de Sint Maartenskliniek het blijven aanbieden aan haar patiënten. Mogelijk zal, ook in navolging van het programma voor gezonde ouderen, verdere uitrol door Nederland plaatsvinden.