Keuzecoach helpt Samen beslissen vooruit
Mirjam Garvelink, Senior onderzoeker bij het St. Antonius Ziekenhuis, onderzocht hoe een ‘live’ keuzecoach patiënten kan helpen bij het nemen van beslissingen rond digitale/hybride zorg. Patiënten en zorgverleners zijn er blij mee, en het St. Antonius deelt haar opgedane kennis regelmatig met andere instellingen.
Keuzecoaching is een werkwijze waarmee patiënten zich kunnen voorbereiden op een consult met een zorgverlener. Door na te denken over wat belangrijk voor ze is. Maar ook als praktische voorbereiding; welke beslissingen zijn er te nemen? Wie kan welke rol hebben in beslissingen? Welke specifieke vragen spelen er al? Het St. Antonius Ziekenhuis leidde 5 verpleegkundigen op tot keuzecoach en onderzocht het effect van keuzecoaching op de beslissingen die patiënten namen.
Goede samenwerking met zorgverleners
‘Wat goed liep, was de samenwerking met de zorgverleners bij het opzetten van keuzecoaching,’ vertelt Mirjam Garvelink, Senior onderzoeker en adviseur Samen beslissen, op de afdeling Waardegedreven zorg van het St. Antonius Ziekenhuis. ‘We hebben samen bepaald hoe keuzecoaching optimaal past in het traject dat patiënten doorlopen. Maar ook; wat hebben we nodig in onze eerste studie; welke effecten moeten we meten? Wanneer zijn resultaten goed genoeg?
De ontwikkeling van keuzecoaching zelf viel onder een subsidie via Implementatie en opschalingscoaching ronde 8. Een andere subsidie dan de subsidie voor implementatie van Digitale/hybride zorg en Samen beslissen, die voor dit project werd ingezet. ‘Binnen die ontwikkeling hebben we input gevraagd aan zorgverleners en een patiëntenpanel in het ziekenhuis,’ licht Mirjam toe. ‘Bijna 1.000 patiënten vonden het een goed idee.’
We hebben het verder uitgewerkt en ingezet bij één patiëntengroep met een specifieke aandoening, die langdurige trajecten doorloopt met regelmatige scans en consulten. Die trajecten zijn eigenlijk alleen zinvol als patiënten ook open staan voor grote operaties. En vaak blijkt dat dat er niet van komt, om uiteenlopende redenen. Het leek ons daarom zinvol om daar meer in te zetten op Samen beslissen. De keuzecoach ondersteunde patiënten in de vier stappen; keuze, opties, voorkeur en besluit. En we stelden vast dat die stappen daardoor beter liepen; patiënten en zorgverleners waren tevredener over het proces.’
Enthousiast over toepassing
‘Iedereen die we erover vertellen, is enthousiast,’ zegt Mirjam. ‘Iedereen wil het inzetten. Vaak is het juist moeilijk anderen mee te krijgen. Ik heb het idee dat we dat goed hebben aangepakt. Naar aanleiding van de eerste positieve resultaten, wilden we opschalen naar andere populaties en beslissingen. Zo kwamen we uit bij de digitale/hybride component: we schaalden op naar verschillende fasen in het traject dat patiënten met darmkanker doorlopen. We leidden 4 extra keuzecoaches op en focusten op beslissingen in het hele traject. Waaronder deelname aan hybride zorg. Verder hebben we de eerste keuzecoach ook voor een aantal gesprekken binnen de urologie ingezet.’
Structurele financiering blijft uitdaging
‘Om keuzecoaching binnen ons ziekenhuis een vaste plek te kunnen geven, is het grootste knelpunt,’ geeft Mirjam toe. ‘Ik ben erover in gesprek, maar het is lastig. Je wilt dit gewoon standaard kunnen aanbieden.’ Bij een papieren of online keuzehulp is dat simpeler; eenmaal ontwikkeld is die gewoon beschikbaar. Maar bij keuzecoaching gaat het om een mens, die altijd salaris en tijd nodig heeft. En op vaste momenten in de week beschikbaar is.
Subsidies zijn mooi om kleine stappen te kunnen zetten, maar daarna moet het structureel worden. Tijdens het onderzoek of het implementeren moet je eigenlijk al organiseren dat dat gebeurt. ‘Want nu zijn er veel mensen gemotiveerd; dan moet het wel door kunnen lopen,’ legt Mirjam uit. ‘Je leert door te doen, en met de tijd. Misschien dat ik al eerder in het traject de Raad van bestuur of financieel verantwoordelijke in het ziekenhuis had moeten betrekken.’
Goed voorbereide patiënten
‘Keuzecoaching helpt patiënten en verbetert het proces van Samen beslissen,’ stelt Mirjam vast. Wat we vaak doen, is zorgverleners trainen in het gebruik ervan. Maar nu zien we wat het oplevert als we patiënten ‘opleiden’ om het gesprek anders te doen. We empoweren onze patiënten meer voor wat wij eigenlijk van ze verwachten in de spreekkamer. En dat heeft invloed op hoe de zorgverlener op die vernieuwde houding reageert. Het wordt allemaal beter.’
Binnen het St. Antonius Ziekenhuis is er het Patiënten Service Centrum waar patiënten terecht kunnen met vragen over bijvoorbeeld digitale zorg of het invullen van vragenlijsten. ‘En daar wil ik eigenlijk mensen opleiden om ook Keuzecoaching in te zetten. En dat we voor patiënten meer met voorbereidende vragen gaan doen, zodat ze iets hebben om zich beter voor te kunnen bereiden.
Er is bijvoorbeeld ook steeds meer digitale zorg, zoals hybride zorg waarbij patiënten thuismonitoring op afstand hebben. Maar ook telefonische of digitale consulten. Rond de inzet daarvan werden patiënten eigenlijk weinig meegenomen. Daar zien wij een rol voor keuzecoaching.’
Durven en doen!
‘In dit project was alles nieuw, maar dat moet je gewoon durven en doen,’ zegt Mirjam. ‘Volgens mij werd iets als keuzecoaching niet eerder gedaan in Nederland. Maar ik hoor overal enthousiaste reacties. Dat we dit gewoon zijn gaan doen, met input van patiënten en zorgverleners, is een goede stap geweest.
We hebben verpleegkundigen opgeleid tot keuzecoach. Daarvoor hebben we allerlei train-de-trainer-materialen ontwikkeld. En daarvan mag van ons iedereen gebruik maken. Die materialen komen beschikbaar via samendezorgvernieuwen.nl!’