Kennisbank

De overheidsroute

Jouw innovatie leidt tot nieuwe zorg die nog niet wordt aangeboden of vergoed. Bijvoorbeeld omdat de aard of de werking van de zorg verandert of omdat er zorg kan worden geboden die voorheen niet mogelijk was. Om je innovatie succesvol in de markt te kunnen zetten, is het van belang dat je innovatie een plek heeft binnen de financiering en bekostiging van de gezondheidszorg.

Wat moet ik doen om aan de regels van de overheid te voldoen?

Voor jouw innovatie kan nog niet betaald worden totdat omschreven is wat er precies voor de patiënt gedaan wordt. Daarnaast zal er ook een prijskaartje aan gehangen moeten worden. Hiervoor kun je aankloppen bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).

De NZa houdt toezicht op de zorgmarkt. Ze doet dit onder andere door het opstellen van zorgprestaties en het bepalen van tarieven. Pas als een innovatie voldoet aan de voorwaarden van een prestatie dan mag de betreffende zorg met een tarief worden aangeboden aan patiënten en in rekening worden gebracht bij de zorgverzekeraar.

Tips

  • Wil je meer weten over zorgprestaties? Kijk voor een voorbeeld naar het filmpje over DBC’s, zorgprestaties in de ziekenhuiszorg op Vimeo.

    Het verkrijgen van een zorgprestatie en een tarief betekent dat de zorg verhandeld mag worden. Dit betekent nog niet dat de zorg automatisch vergoed wordt door alle zorgverzekeraars. Hiervoor moet de zorg opgenomen zijn in het basispakket en daar gaat het Zorginstituut Nederland over. Het Zorginstituut beheert het basispakket van verzekerde zorg. Het adviseert over de samenstelling van het basispakket en verduidelijkt welke zorg tot dit pakket behoort. Het Zorginstituut volgt de principes van ‘evidence based medicine’ bij de beoordeling welke zorg zou moeten worden toegelaten tot het basispakket (en dus vergoed moet worden door de zorgverzekeraars). Klik hier voor meer informatie.
  • Zorgprestaties zijn vaak ruim geformuleerd waardoor de bekostiging van innovaties meestal onderdeel is van de onderhandelingen tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars. De meeste innovaties passen dan ook binnen de bestaande bekostiging en financiering van de zorg. Onderzoek voor jouw innovatie of deze binnen een zorgprestatie past en/of verzekerde zorg is. Het loket van Zorg voor Innoveren kan je hierbij helpen. Heb je een innovatie op het gebied van e-health, kijk dan eerst hier.

    Opgenomen worden in het basispakket is een lang en kostbaar traject. Voor sommige innovaties is het mogelijk om sneller in het pakket te komen. De ‘voorwaardelijke toelating’ van het Zorginstituut biedt kansen voor innovaties die op dit moment niet vallen binnen de zorgverzekeringswet maar die daar – mits effectief – mogelijk onder kunnen worden geschaard. Via het instrument van de voorwaardelijke toelating wordt de innovatie tijdelijk en op voorwaarden toegelaten tot het pakket en kan hier onderzoek naar worden verricht.

    Let wel: ook het verkrijgen van een voorwaardelijke toelating kost tijd. 
  • EHealth neemt een steeds grotere rol in de zorg in. De regels voor eHealth verschillen per sector. Om je op weg te helpen heeft de NZa een verhelderende animatie gemaakt over de financiering van eHealth. Bekijk deze hier.

  • De NZa 'e-Health bekostigingswijzer' is ontwikkeld voor iedereen die meer inzicht wil hebben in de wijze waarop bekostiging van eHealth is geregeld binnen de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet Langdurige Zorg (Wlz). Met de bekostigingswijzer kan:

    • een innovator met een eHealth toepassing nagaan op welke zorgaanbieders hij zich het beste kan richten voor de verkoop van zijn innovatie;
    • een zorgaanbieder nagaan in hoeverre zijn of haar zorg via eHealth toepassingen wordt bekostigd.

  • Procedurebrief toelating Voorwaardelijke Toelating
    Op 15 februari 2018 is de procedure gestart voor het indienen en beoordelen van onderwerpen voor voorwaardelijke toelating (VT) tot het basispakket van de Zorgverzekeringswet. In deze brief wordt uitleg gegeven over de mogelijkheid van VT, welke zorg in aanmerking kan komen voor VT, en de procedure voor het indienen en beoordelen van dossiers. Lees meer op de website van Zorginstituut Nederland.
    Op 1 januari 2019 gaat de subsidieregeling veelbelovende zorg in. Deze komt in de plaats van de regeling voor voorwaardelijke toelating. Er is voor het fonds € 105 miljoen beschikbaar. Met dit geld worden ontwikkelaars van nieuwe zorgideeën geholpen bij het opzetten en uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek. Lees hier meer of bekijk de infographic

Wat maakt deze route een uitdaging?

Dit soort vormen van zorginnovatie worden meestal ontwikkeld door medisch specialisten in samenwerking met bedrijven en onderzoekers. Draagvlak onder zorgverleners en beroepsverenigingen is cruciaal; zij vormen zich een oordeel over de vraag of de nieuwe zorg veilig en verantwoord is en tot het geboden arsenaal van de beroepsgroep zou moeten behoren.

De ontwikkeling en evaluatie van dit soort toepassingen is over het algemeen een complex, langdurig en kostbaar traject. Onderzoeksbudget en de hulp van experts is noodzakelijk om tijdens deze periode tot een wetenschappelijk correcte evaluatie te komen (bijvoorbeeld door middel van klinisch onderzoek zoals een RCT). Kijk hier voor meer informatie over subsidiemogelijkheden voor onderzoek en ontwikkeling.

Tips

  • Het Zorginstituut zal pas na jaren van investeringen en onderzoek besluiten of jouw innovatie wel of niet structureel opgenomen wordt in het basispakket. Informeer dus goed naar alle mogelijkheden en kansen voordat je deze route gaat bewandelen.
  • Heb je een medisch specialistische innovatie? Kijk dan hier voor de leidraad nieuwe interventies in de klinische praktijk (2014).

Voorbeeld

Olivier Overveen heeft in nauwe samenwerking met Nederlandse medisch specialisten een innovatief medisch implantaat voor de rug ontwikkeld. Zorgverzekeraars en patiëntenbelangenorganisaties staan in beginsel positief ten opzichte van deze innovatie en ook de eerste testresultaten waren gunstig. In samenwerking met een ziekenhuis en een zorgverzekeraar besluit Olivier om een onderzoeksproject op te zetten. Doelstelling van het project is om de kosteneffectiviteit van de innovatie aan te tonen.

Aangezien voor de zorgverlening voor het plaatsen van het implantaat nog geen zorgprestatie is opgesteld, neemt Olivier contact op met de NZa en dient een aanvraag in voor een experiment conform de beleidsregel 'Innovatie voor kleinschalige experimenten’.

Deze beleidsregel maakt het mogelijk om maximaal drie jaar kleinschalig te experimenteren met zorg die onder de Zorgverzekeringswet (Zvw) of Wet langdurige zorg (Wlz) valt.

Door gebruik te maken van de beleidsregel kan de zorgverlener de zorgverlening inclusief het implantaat declareren bij de zorgverzekeraar waarmee hierover afspraken zijn gemaakt. In het kader van de financiering van zijn wetenschappelijk onderzoeksproject gaat Olivier in gesprek met de contactpersoon van het programma Doelmatigheidheidsonderzoek van ZonMw. Naar aanleiding hiervan besluit hij om een projectaanvraag in te dienen.

Olivier doet verder navraag bij Zorg voor innoveren. Daar kunnen ze hem informeren wat hij in zijn onderzoeksresultaten moet aantonen om na het experiment in het basispakket opgenomen te kunnen worden. De informatie die hij van het Zorginstituut krijgt verwerkt hij in de aanvraag bij ZonMw.

Als de aanvragen bij zowel de NZa als bij ZonMW gehonoreerd blijken te zijn, kan Olivier beginnen met het project in het ziekenhuis. Het wordt een lang traject, maar het feit dat hij weet wat de vervolgstappen zijn en hoeveel deze ongeveer gaan kosten maakt dat hij zich volledig kan richten op het implementeren van zijn innovatie.

Zorgvernieuwer financiering