Zorginnovatie en samenwerking: ‘Geen innovatie zonder risico nemen’

Bij innoveren binnen de Nederlandse zorg is samenwerking een noodzaak. Voor het verkrijgen van een subsidie van ZonMw is het zelfs een voorwaarde. Maar er zijn ook andere argumenten die het gezamenlijk aanpakken van zorgvernieuwing een slimme keuze maken. Zoals schaalvergroting die de kosten kan drukken of simpelweg samen optrekken om sterker te staan. In een reeks artikelen spreken we met 4 innovatoren over verschillende aspecten van samenwerking. In dit vierde deel vertelt innovatieadviseur Matthieu Arendse over zijn ervaringen. 

Matthieu is innovatieadviseur bij ouderenzorgorganisatie tanteLouise. Ongeveer een jaar geleden kwam daar de afdeling revalidatie met de vraag hoe de revalidatiemogelijkheden tijdens opname op een revalidatieafdeling voor de client uitgebreid kan worden. Bijvoorbeeld tijdens de avond- en weekend-uren. Wat kan het team daarin betekenen en is er techniek die kan helpen? ‘We zijn toen gaan kijken naar (digitale) ondersteuning er op de markt is,’ begint Matthieu. ‘En intussen zijn we zover dat we de Compaan gebruiken. Dat is een digitaal communicatieplatform waarbij de client via een tablet inzicht heeft in zijn eigen revalidatieprogramma en meer zelf kan oefenen.’ 

Complex projectmanagement

Maar de introductie van zo’n nieuwe techniek vraagt een flinke inspanning en veel samenwerking. ‘Dan gaat het om meer betrekken van de specialist oudergeneeskunde, de verpleegkundige en de fysiotherapeut.,’ stelt Matthieu vast. ‘Er moeten afspraken gemaakt worden over het beheer van hardware, de applicatie en hoe we omgaan met de data. Wat verzamelen we, en hoe doen we dat op een veilige manier? Het is niet vanzelfsprekend dat dat direct duidelijk is. Dat heeft te maken met de complexiteit van de materie. Die moet ik als innovatieadviseur allemaal met elkaar verbinden. Je moet aan veel disciplines denken. En daarmee is het projectmanagement van een startende innovatie vaak groter dan je denkt.’ 

Gezamenlijk belang

Voor een goede samenwerking moet er iets gemeenschappelijks zijn. Vergelijkbaar met de manier waarop je een relatie opbouwt, vindt Matthieu. ‘Er kan een gezamenlijk doel zijn; we benaderen dezelfde cliënt of we zien dezelfde problemen. Dat kan met een ondernemer, een overheid of een ziekenhuis zijn. Als bijvoorbeeld het aantrekken van steunkousen zowel door de cliënt, de zorginstelling als door een ondernemer als een probleem wordt gezien, dan heb je een goede binding.’

Soms blijkt die toch niet opgewassen tegen de tijd. Na verloop van tijd kan alsnog duidelijk worden dat er verschillende uitgangspunten of doelstellingen waren.  Of de timing is ongelukkig. Matthieu: ‘Dan raak je een half jaar na de start van een project betrokken. En heb je het voortraject gemist, krijg je alleen de managementsamenvatting van het voorstel onder ogen en blijkt later dat je belangrijke uitgangspunten hebt gemist.’ 

Als je als mens, organisatie of adviseur niet bereid bent om een risico te nemen, dan kun je beter niet aan innovatie doen

Alles duidelijk?

Samen een goed plan maken lijkt een vanzelfsprekendheid als je een samenwerking aangaat. Maar bij wat omvangrijkere zaken is dat nog niet zo simpel, of zelfs realistisch, volgens Matthieu. ‘Ik was betrokken bij een project over monitoring van cliënten, met betrokkenen uit ziekenhuis, revalidatie en thuiszorg. Dat is complex, want er is de bestaande zorg en er zijn diverse mogelijkheden om techniek toe te passen. Onderzoeken wat er allemaal kán is nodig, maar wanneer je daar te lang mee bezig bent, is er het risico dat je wordt ingehaald door de actualiteit.’

Essentieel binnen samenwerking vindt Matthieu het eigenaarschap over het contact en de helderheid van communicatie. ‘Het is van belang expliciet te vragen om verduidelijking wanneer iets onduidelijk blijft, zelfs na herhaalde uitleg. Werken met internationale partners brengt extra uitdagingen mee, bijvoorbeeld door taal- en cultuurverschillen. Daarom is het noodzakelijk om expliciet te verifiëren of iedereen hetzelfde bedoelt en werkelijk dezelfde taal spreekt.’ 

Noodzakelijk risico

Innovatie betekent per definitie risico nemen, is de overtuiging van Matthieu. Natuurlijk moet je zorgen dat je de structuur van je project op orde hebt. ‘Zoals het letten op de details, noemt Matthieu. ‘Maar tegelijk zullen er altijd losse eindjes zijn, dingen die je niet weet. Je kunt wel tot achter de komma uitschrijven wat je verwachte opbrengst is, maar de werkelijkheid wordt toch altijd anders. En als je als mens of organisatie of adviseur niet bereid bent om een risico te nemen, dan kun je beter niet aan innovatie doen. Dat risico is er altijd; dat maakt het juist leuk. Risico nemen bij innovatie is ook nodig, anders kom je niet tot echte verandering.’