Slimme schoen helpt valrisico in beeld te brengen

Valpreventie kan veel baat hebben bij de inzet van technologie. Zo testte Fysiotherapiepraktijk van Huijkelom de rol die slimme schoenen kunnen spelen bij het screenen op valrisico en het potentieel op het verminderen daarvan. Fysiotherapeuten Simone Kleijburg en Jannie Jansen onderzochten het gebruik van de smart shoes door cliënten. Bij 2 praktijklocaties is het gebruik inmiddels deel van de vaste routine én er is interesse de schoenen ook op andere locaties in te zetten. 

Simone is geriatriefysiotherapeut; Jannie is fysiotherapeut gespecialiseerd in neurorevalidatie. Beiden werken bij Fysiotherapiepraktijk van Huijkelom , die 2 vestigingen heeft in Tilburg, 1 in Goirle en 1 in Lent. De slimme schoenen die Simone en Jannie testten, werken met geavanceerde sensoren en AI-algoritmen. Het kan gebruikers met loopmoeilijkheden helpen om stabieler en zelfverzekerder te bewegen. 

Schoen levert gangbeeldanalyse

‘We kregen de kans de schoenen te testen voor het screenen van ouderen met een verhoogd valrisico,’ vertelt Jannie. ‘En eventueel ook voor het verminderen van valrisico wanneer cliënten de schoenen gebruiken.’ In de zool van de schoenen zit apparatuur die het looppatroon van de drager meet. Aan de hand van het looppatroon maken de schoenen een gangbeeldanalyse. Daarmee kunnen fysiotherapeuten bepaalde valrisico’s analyseren. Daarnaast zijn de schoenen zo in te stellen dat ze op een bepaald moment in het gangpatroon feedback geven via trillingen. Dit kan bijvoorbeeld het valrisico verminderen bij mensen met parkinson die last hebben van ‘freezing’. 

Subsidie maakte aanschaf schoenen mogelijk

De subsidieregeling Implementatie- en opschalingscoaching Technologie voor Valpreventie stelde de fysiotherapiepraktijk in staat de schoenen aan te schaffen. ‘We waren direct enthousiast toen de kans de schoenen te testen zich voordeed,’ zegt Simone. ‘Voor de implementatie binnen ons dagelijks handelen, schakelden we een coach in. En ze loodste ons door wat aanloopproblemen heen.’ 

Die hadden te maken met de manier van opladen. ‘Voor gebruik moeten de schoenen opgeladen zijn,’ voegt Jannie toe. ‘Doordat we de schoenen niet dagelijks gebruiken, gaan ze in stand-bymodus en loopt de batterij leeg. Dat ontdekten we pas op het moment dat we ze wilden gebruiken. Nu is het laadstation zo ingesteld dat het ‘s nachts uitschakelt en de volgende ochtend weer gaat opladen. Zo zijn de schoenen altijd klaar voor gebruik.’ 

Technische uitdagingen

Jannie beschrijft nog een andere uitdaging. ‘Voor het activeren van de schoenen is een iPhone nodig. Die hadden we niet in huis, dus moesten we ergens een oude iPhone vandaan halen. En bij patiënten thuis moet er internet zijn om de schoenen met de iPhone te verbinden. Na wat onhandige situaties zorgen we er nu voor dat we dat vooraf testen en er connectie is voordat een patiënt de schoenen aantrekt.’ 

‘Onze reactie had toen kunnen zijn, “laat maar zitten, het kost te veel tijd en moeite”, geeft Simone toe. ‘Maar de coach begeleidde ons door de kinderziektes heen en analyseerde steeds gestructureerd wat er gaande was. De coach hield ons bovendien bij de les en zorgde dat het gebruik van de schoenen hoog op ons prioriteitenlijstje bleef staan. Zonder die begeleiding hadden wij nooit zo structureel samengewerkt en knopen doorgehakt.’ 

Inzet op verschillende locaties

Jannie werkt op een vestiging in Tilburg en Simone op de locatie in Lent. Op beide locaties is het gebruik van de slimme schoenen intussen ingeburgerd in de normale routine. ‘We zetten ze meerdere keren per maand in,’ vertelt Simone. ‘Het hangt erg af van de patiënt. Maar het is de bedoeling dat meerdere collega’s geschoold worden in het gebruik van de schoenen.’

‘Ik gebruik ze voor veel looptests die ik afneem,’ verklaart Jannie. ‘En als ik de schoenen niet kan inzetten, mis ik het gebruik echt. Omdat het zo’n goede gangbeeldanalyse oplevert. Daar ben ik echt heel blij mee.’ Inmiddels is er voor collega’s van andere locaties een demo-sessie gepland, zodat ook zij met de schoenen bekend raken. ‘Ik hoop dat het dan nog beter van de grond komt.’

 Collega’s overtuigen

Samen met de coach hebben Simone en Jannie een protocol voor het gebruik van de schoenen opgesteld. ‘Dat beschrijft elke stap,’ zegt Simone. ‘Ik ken het uit mijn hoofd, maar voor nieuwe collega’s is het erg waardevol.’ Jannie voegt toe: ‘Het beschrijft een eerste test en de hertest en hoe makkelijk de resultaten zijn te vergelijken. De uitkomst daarvan toont heel goed wat de vooruitgang of achteruitgang van iemand is wat ook erg fijn is voor patiënten. Die vinden het waardevol om meer inzicht te krijgen in of ze vooruitgaan, of niet’. 

‘Het levert veel bruikbare data op,’ bevestigt Simone. ‘Vroeger keken we naar het looppatroon en legden dat vast in een beschrijving. Nu kunnen we bijvoorbeeld in cijfers uitdrukken of iemand zijn voet daadwerkelijk hoger optilt. Dit is zoveel nauwkeuriger dan wat we voorheen deden. Ik ben er best trots op dat we iets aanbieden wat niet elke praktijk heeft en daarin innovatief bezig zijn.’ 

Verder met technologie

Fysiotherapiepraktijk van Huijkelom vindt het belangrijk om met technologische ontwikkelingen mee te gaan en investeert daar regelmatig in. Op dit moment is de praktijk bijvoorbeeld bezig met cognitieve trainingen. Simone: ‘Die zijn opgezet in spelvorm, voor mensen die een herseninfarct of hersenbloeding hebben doorstaan.’ 

Jannie en Simone benadrukken dat het bij innovatietrajecten slim is om een coach in te schakelen. ‘Dit was de eerste keer dat wij een subsidie aanvroegen en toegewezen kregen,’ zegt Jannie. ‘Eerder dachten we dat we het wel zonder opschalingscoach zouden redden. Maar die heeft ons veel meer geholpen dan we van tevoren konden bedenken.’

Simone voegt toe: ‘Een coach kan voorkomen dat drukte en de waan van de dag een innovatietraject laten ondersneeuwen. Als je niet via een subsidie een coach tot je beschikking hebt, wijs dan iemand aan binnen je praktijk of groep. Iemand met ervaring in dat soort trajecten, die zorgt voor vaste momenten om te evalueren en daar echt voor gaat zitten.’